هنر اسلامی بر اساس شناختی توحیدی از هستی شکل گرفته است و سرشتی روحانی دارد.این شناخت را استادان سنتی هنر اسلامی ،حکمت نام نهاده اند. امام علی (ع)که در تاریخ اسلام پس از پیامبر اکرم(ص)،دارای عالیترین مقامات معنوی است،به اعتقاد شیعیان و دیگر فرقه های اسلامی ،بیشتر از دیگر یاران پیامبر اسلام(ص)،وجوه باطنی دین بزرگ اسلام را نمودار ساخته است؛به همین دلیل بیشتر هنرمندان و همچنین پیروان مسلکها و فرقه های عرفانی او را پیشوای معنوی خود می دانند و پایه گذار بسیاری از هنرهای سنتی همچون خوشنویسی،جلد سازی،نگارگری و...رابه آن حضرت منسوب می کنند.

کشتی نجات اهل بیت(ع)- برگی از شاهنامه تهماسبی - مکتب تبریز

خاور نامه(منظومه ی مجاهدتهای امام علی(ع))-- مکتب شیراز
هنرهای سنتی و از جمله نقاشی سنتی ایرانی،همچون راهی بود که هنرمند را به سر منزل معنویت رهنمون می کرد.هنرمند همچون رهرویی عاشق پای در این وادی می گذاشت و با راهنماییهای استادی که به منزله پیر و دلیل راه بود،از نشیب و فراز وادی عشق ،قدم به قدم می گذشت و به جایی می رسید که از آرامشی درونی سرشار می شد.استاد با توجه به استعداد و قابلیت معنوی شاگرد،همچنان که به وی فنون و روشهای نقاشی را می آموخت،وی را با راز و رمز معنوی هنر در ارتباط با زندگی آشنا می کرد.شاگردان در آغاز آموزش ،سالهای طولانی با تواضع و عشق و علاقه ای عمیق،کارهایی چون رنگ سازی و طلا کوبی و مهره کاری کاغذ و قطعه را انجام می دادند و به خاطر استمرار در کار و ریاضت و تمرکز حواس ،به نوعی پاکیزگی درونی و صفای باطنی دست می یافتند.تسلط بر نفس،آرامش درونی وتمرکز حواس باید به اندازه ای می رسید که هنرمند قادر می شد قلم گیریهای ظریف را با دقت و هنرمندی تمام در اثری که کل ابعاد آن از چند سانتیمتر بیشتر نمی شد با استادی تمام انجام دهد.صادقی بیگ نقاش دوران صفوی به این موضوع در مثنوی قانون الصور اشاره ای دارد.